Rozdział drugi

Objawy i przyczyny

Zapalenie gruczołu krokowego potrafi przybierać zaskakująco różne maski. W tym rozdziale opisujemy pełne spektrum dolegliwości oraz mechanizmy, które mogą leżeć u ich podstawy.

Część I

Mapa objawów według układów

Układ moczowy

·Pieczenie i kłucie podczas mikcji
·Częstomocz dzienny i nocny
·Naglące parcie
·Słaby, przerywany strumień
·Uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza
·Czasem krwiomocz

Okolica krocza i miednica

·Tępy, rozlany ból krocza
·Promieniowanie do jąder, lędźwi i podbrzusza
·Dyskomfort w pozycji siedzącej
·Uczucie ciężaru w odbycie
·Bolesność dna miednicy
·Sztywność mięśni okolicy

Sfera seksualna i ogólna

·Bolesny wytrysk
·Obniżone libido
·Hemospermia
·Pogorszenie jakości erekcji
·Stan podgorączkowy lub gorączka
·Drażliwość, zmęczenie, lęk

Część II

Postać ostra a przewlekła — porównanie

Postać ostra

Początek: gwałtowny, w ciągu godzin
Gorączka: wysoka, powyżej 38,5°C
Ból: intensywny, miejscowy
Posiew moczu: dodatni w ponad 90% przypadków
Wymaga: pilnej interwencji urologicznej
Rokowanie: bardzo dobre przy szybkim leczeniu

Postać przewlekła

Początek: stopniowy, niekiedy niezauważalny
Gorączka: najczęściej nieobecna
Ból: tępy, rozlany, falujący
Posiew moczu: często ujemny
Wymaga: długoterminowego prowadzenia
Rokowanie: dobre przy konsekwentnej terapii wielomodalnej

Część III

Przyczyny

Czynniki bakteryjne

Najczęstszym sprawcą zakażenia jest Escherichia coli, odpowiedzialna za około 65–80% przypadków bakteryjnego prostatitis. Pozostałe drobnoustroje to Klebsiella pneumoniae, Proteus mirabilis, Enterococcus faecalis i Pseudomonas aeruginosa. U młodszych pacjentów aktywnych seksualnie należy brać pod uwagę Chlamydia trachomatis, Ureaplasma urealyticum oraz Mycoplasma genitalium.

Czynniki strukturalne i urodynamiczne

Każde zaburzenie utrudniające swobodny odpływ moczu — zwężenie cewki, hiperaktywność szyi pęcherza, dysynergia zwieracza — sprzyja zaleganiu moczu i tworzy warunki dla zakażeń wstępujących. Refluks moczu do przewodów prostaty bywa kluczowym mechanizmem w nawrotach.

Mechanizmy neurogenne i mięśniowo-powięziowe

Wzmożone, przewlekłe napięcie mięśni dna miednicy generuje ból, który pacjent odczuwa jako pochodzący z prostaty. Współczesne badania pokazują, że u znacznej części pacjentów z kategorią III nie chodzi o stan zapalny gruczołu, lecz o dysfunkcję mięśniową okolicy.

Czynniki immunologiczne

U części mężczyzn obserwuje się reakcję autoimmunologiczną skierowaną przeciw antygenom prostaty. Mechanizm ten wyjaśnia, dlaczego antybiotykoterapia bywa nieskuteczna, a poprawa pojawia się dopiero po włączeniu leczenia przeciwzapalnego.

Czynniki hormonalne

Wahania stężenia testosteronu, dihydrotestosteronu oraz prolaktyny mogą wpływać na funkcję wydzielniczą gruczołu i jego podatność na procesy zapalne.

Styl życia

Siedzący tryb pracy, długie godziny za kierownicą, intensywna jazda na rowerze bez odpowiedniego siodełka, wstrzymywanie mikcji, niedobór snu, przewlekły stres oraz dieta bogata w produkty drażniące drogi moczowe — to wszystko zwiększa ryzyko.

Część IV

Możliwe powikłania zaniedbanego prostatitis

Ropień gruczołu krokowego
Najgroźniejsze powikłanie ostrej postaci; wymaga pilnego drenażu chirurgicznego.
Posocznica urologiczna
Rozsiana reakcja zapalna z udziałem drobnoustroju, zagrażająca życiu.
Przewlekłe zakażenia układu moczowego
Nawracające zapalenia pęcherza i odmiedniczkowe zapalenia nerek.
Niepłodność męska
Pogorszenie parametrów nasienia, w tym ruchliwości plemników.
Zaburzenia psychoseksualne
Lęk antycypacyjny, obniżenie nastroju, wycofanie z aktywności intymnej.
Zwężenia cewki moczowej
Wtórne do przewlekłego procesu zapalnego i interwencji urologicznych.